Terug naar categorieën
Natuurlijk zwemmen in eigen tuin
Natuurlijk zwemmen in eigen tuin
Een zwemvijver biedt meer dan alleen verkoeling tijdens warme zomerdagen. Zwemmen in natuurlijk, levend water is een verkwikkende ervaring. Genieten van de frisse uitstraling van water, planten en natuur, zonder de typische chloorlucht van een traditioneel zwembad.
Daarnaast vormt een zwemvijver een bijzondere toevoeging aan een tuin. Waterplanten trekken insecten en andere dieren aan en zorgen samen met de natuurlijke omgeving voor een levendig geheel.
Hoe wordt een zwemvijver gezuiverd?
De biologische waterzuivering van een zwemvijver gebeurt met behulp van een plantenfilter, ook wel een helofytenfilter genoemd. Dit is een apart, gescheiden filtersysteem dat bestaat uit onder andere lava en waterzuiverende planten.
Het water stroomt door het lavabed, daar ontstaat een leefomgeving voor bacteriën die een belangrijke rol spelen bij het afbreken en verwerken van organische stoffen. De waterplanten ondersteunen dit natuurlijke zuiveringsproces.
Zo werken lava, bacteriën en planten samen aan een heldere en gezonde waterkwaliteit.
De juiste verhouding is belangrijk
Voor een goed werkende zwemvijver is het belangrijk dat het helofytenfilter voldoende capaciteit heeft in verhouding tot de inhoud van de zwemvijver. De grootte van het filter is daarom een belangrijk onderdeel van het ontwerp.
De watercirculatie wordt verzorgd door een vijverpomp. Deze pomp brengt het water in beweging en zorgt ervoor dat het water door het filtersysteem wordt geleid.
In de basis is het systeem daarmee verrassend eenvoudig: een goed ontworpen zwemvijver, een passend helofytenfilter en een vijverpomp vormen samen de basis voor natuurlijk gezuiverd zwemwater.
Een natuurlijk alternatief voor het zwembad
Een zwemvijver combineert het beste van twee werelden: de mogelijkheid om heerlijk te zwemmen en de schoonheid van een natuurlijke vijver. Geen standaard “blauwe bak” in de tuin, maar een levend ecosysteem waar gedurende het hele jaar van genoten kan worden.
Grote vrijheid in vorm, bouwwijze en afmeting
In feite is elke vorm en afmeting mogelijk, in tegenstelling tot voorgevormde polyester zwembaden. Een zwemvijver kan dus geheel in overeenstemming gebouwd worden met de wensen en mogelijkheden van de klant.
Er zijn verschillende opties om een zwemvijver te bouwen, de meest voorkomende worden hieronder genoemd.
Organisch gevormde zwemvijver, zonder bouwkundige constructie
De meest eenvoudige is om EPDM vijverfolie met een onderlegvlies direct op een daarvoor uitgegraven gat – met een geselecteerd zandbed voor stabilisatie – te leggen. Dit is de goedkoopste methode met de meest natuurlijke vormgeving. Omdat het geen bouwkundige constructie is, zal toestemming van de gemeente gemakkelijker verlopen.
De vrije zwemruimte is geringer als een zwemvijver met rechte wanden, omdat de zijwanden schuin moeten oplopen. Deze bouwwijze neemt meer tuinruimte in beslag als een vijver met rechte wanden, bij een vergelijkbaar zwemgedeelte.
Bouwkundig aangelegde zwemvijver met rechthoekige vormgeving
De meest voorkomende uitvoering. Optimaal bruikbare zwemruimte en constructief zeer degelijke bouwwijze. Deze bouwwijze biedt veel comfortabele mogelijkheden voor het inbouwen van appendages, zoals wandinstromers, skimmers, inbouwverlichting en doorvoeren voor het aansluiten van aan- en afvoerleidingen en automatische watersuppletie.
De bouwwijze van de rechthoekige zwemvijver is met verschillende constructies mogelijk, we noemen enige opties:
- Gemetselde wanden
- Stapelbare betonblokken
- Keerwanden
De waterdichte bekleding bestaat uit EPDM-vijverfolie. Dit zeer sterke en elastische materiaal bevat geen giftige stoffen en is een milieubewuste keuze. Rubberfolie is donkergrijs/zwart vanwege de gebruikte grondstoffen en heeft als voordeel dat zonlicht hierin wordt geabsorbeerd, daarvoor krijg je enkele graden extra watertemperatuur voor niets.
Bouwkundig aangelegde zwemvijver met organische vormgeving
Het formele, rechthoekige zwemgedeelte wordt geïntegreerd in een organisch gevormde vijver, waardoor een harmonieus geheel ontstaat dat naadloos aansluit op de omgeving.
De EPDM-folie loopt vrijwel onzichtbaar door onder de omranding van het zwemgedeelte en vormt ook de basis van het plantenfilter. De openingen in de omranding zorgen voor een natuurlijke watercirculatie tussen het plantenfilter en het zwemgedeelte.
Zo worden de strakke, bouwkundige lijnen van het zwemgedeelte gecombineerd met de natuurlijke uitstraling van een organisch gevormde zwemvijver.
Verschillende zuiveringstechnieken voor zwemvijvers
Een heldere en gezonde zwemvijver begint bij een goed ontworpen plantenfilter. Het filter vormt het hart van de natuurlijke waterzuivering en zorgt ervoor dat het water op biologische wijze wordt gezuiverd. De juiste verhouding tussen het zwemgedeelte en het plantenfilter, zorgvuldig gekozen waterplanten en een goed opgebouwd filterbed van schoongewassen lava vormen hiervoor de basis.
Er zijn verschillende manieren om het water door een plantenfilter te laten stromen. De twee meest toegepaste systemen werken volgens een Down-Flow- of Up-Flow-principe. Hieronder leggen we uit hoe Down-Flow-zuivering werkt en welke rol het plantenfilter, de waterplanten, bacteriën en het lavabed daarbij spelen.
Zo werkt Down-Flow-zuivering
Down-Flow-zuivering is een van de meest natuurlijke manieren om zwemvijverwater te zuiveren. Bij deze methode wordt de zuivering grotendeels overgelaten aan biologische processen die van nature in het plantenfilter plaatsvinden.
De vijverpomp zorgt voor een continue circulatie van het water door het gehele zwemvijversysteem. Het water wordt naar de bovenzijde van het plantenfilter gevoerd. Van daaruit stroomt het langzaam van boven naar beneden door het filterbed.
Tijdens deze stroming worden meegevoerde vuildeeltjes en voedingsstoffen naar het plantenfilter gebracht. De waterplanten en de bacteriën die zich in het lavabed bevinden, werken vervolgens samen aan het natuurlijke zuiveringsproces.
Het lavabed als biologisch filter
Een goed opgebouwd lavabed is essentieel voor een effectieve biologische zuivering. De diepte en samenstelling van het filterbed moeten voldoende zijn om een optimale werking mogelijk te maken.
Lavakorrels bieden een groot oppervlak waarop nuttige bacteriën zich kunnen vestigen. Deze bacteriën spelen een belangrijke rol bij de afbraak en verwerking van organische stoffen en voedingsstoffen die in het water aanwezig zijn. Hierdoor ontstaat binnen het plantenfilter een actief biologisch systeem dat voortdurend bijdraagt aan de waterkwaliteit.
Ook de waterplanten hebben hierin een belangrijke functie. Zij nemen voedingsstoffen uit het water op en vormen tegelijkertijd een natuurlijke leefomgeving voor het biologische systeem in het filter.
Van het plantenfilter naar de techniekput
Vanuit de draincollector wordt het gezuiverde water verder geleid naar de techniekput. Hier bevindt zich de vijverpomp die het water opnieuw in circulatie brengt. Door de pomp buiten de zwemvijver te plaatsen, blijft de elektrische installatie goed bereikbaar en kan het systeem veilig en praktisch worden onderhouden.
Om zowel praktische als technische redenen heeft een techniekput de voorkeur. Elektrische apparatuur kan hierin overzichtelijk en goed bereikbaar worden opgesteld. Afhankelijk van de uitvoering van de zwemvijver en de geldende veiligheidsvoorschriften kunnen hier ook andere technische componenten worden ondergebracht.
Denk bijvoorbeeld aan een UV-C-apparaat, waarmee zweefalgen in het water kunnen worden bestreden. Ook kan een luchtpomp worden geplaatst voor extra beluchting van het plantenfilter. Voor onderwaterverlichting kan daarnaast een transformator in de techniekput worden opgenomen.
Door deze technische voorzieningen centraal in de techniekput onder te brengen, ontstaat een overzichtelijke installatie die eenvoudig bereikbaar is voor controle, onderhoud en eventuele aanpassingen.
Belangrijk: elektrische installaties rondom zwemvijvers moeten altijd worden uitgevoerd volgens de daarvoor geldende veiligheidsvoorschriften. De exacte mogelijkheden voor plaatsing van elektrische apparatuur en pompen zijn afhankelijk van de uitvoering en de elektrische veiligheidszones van de installatie.
Zo ontstaat een continue natuurlijke zuiverings- en circulatiecyclus:
- Weinig techniek
- Volledige biologische zuivering
- Lage installatiekosten
Klik op onderstaande afbeelding om de volledige werking te zien.
Zo werkt Up-Flow-zuivering
Het Up-Flow systeem is het meest efficiënte filterproces voor een biologisch gezuiverde zwemvijver.
Takjes, bladeren en stof maken tot wel 80% deel uit van inwaaiend, drijvend vuil. Techniek wordt ingezet om dit vuil op te vangen voordat het kan zinken naar de bodem, waarmee het onderhoud van de zwemvijver sterk gereduceerd wordt.
Optimale zuivering en circulatie
Het drijvende vuil wordt samen met het instromende oppervlaktewater via een wandskimmer naar de techniekput geleid. Daar komt het water eerst langs een boogzeef, die grofvuil van het water scheidt.
Deze mechanische voorzuivering ontlast het plantenfilter aanzienlijk.
Afhankelijk van het ontwerp kan een wandskimmer worden gecombineerd met bodemafvoeren. Hierdoor ontstaat een optimale watercirculatie en wordt vuil effectief naar het filtersysteem afgevoerd.
Het voorgezuiverde water wordt vervolgens naar de onderzijde van het plantenfilter gepompt. Van daaruit stroomt het water van onder naar boven door het filterbed. Tijdens deze weg vindt de biologische eindzuivering plaats. Daarna stroomt het gezuiverde water terug naar de zwemvijver.
Dit is het Up-Flow-circulatie- en zuiveringsproces: een doordachte combinatie van mechanische en biologische zuivering, optimale circulatie en minder onderhoud.
Een UV-C-apparaat kan hierbij als aanvullende techniek worden toegepast om zweefalgen te beperken en extra ondersteuning te bieden bij het behoud van helder water.
De voordelen:
- Mechanische én biologische zuivering
- Optimale watercirculatie
- Groter zwemoppervlak
- Minder onderhoud
- Efficiënte voorzuivering
- Een schoon en helder zwemmilieu
Klik op onderstaande afbeelding om de volledige werking te zien.
Beter goed gepland dan slecht gestart
Het aanleggen van een zwemvijver vraagt om een goede voorbereiding. Al in de voorbereidingsfase moet rekening worden gehouden met verschillende onderdelen die tijdens de aanleg aan bod komen. Eenmaal aangelegd, zijn veel zaken achteraf niet eenvoudig meer te veranderen.
De wensen van de toekomstige gebruiker, samen met de creativiteit en technische vaardigheden van de aanlegger, bepalen uiteindelijk het eindresultaat. Daarom is het belangrijk dat er, nog vóór de eerste spade de grond in gaat, een goed doordacht plan en een duidelijke prijsberekening op tafel liggen. Hierbij wordt onder andere gekeken naar:
- Gewenste vorm en afmetingen
- Ligging en beschikbare ruimte
- Watercirculatie
- Plaats van skimmers en eventuele bodemafvoeren;
- Afmetingen van het plantenfilter
- Techniekput en technische installatie
- Materiaalkeuzes en afwerking
Zo ontstaat een zwemvijver die niet alleen mooi is, maar ook technisch goed functioneert, onderhoudsvriendelijk is en jarenlang plezier biedt.
Een goed plan vooraf zorgt voor een beter resultaat achteraf voor zowel de aannemer als de gebruiker.
Zelf aan de slag of een specialist inschakelen?
Als je erg handig bent kom je een heel eind, maar een zwemvijver is een bouwkundig project, waar veel disciplines aan te pas komen. Wil je lang en veilig plezier beleven aan je eigen zwemvijver, schakel dan een specialist in. Nadere informatie is ook te lezen in de brochure over aanleg zwemvijvers.
10-09-2026